Wyobraź sobie, że wypełniasz ankietę na temat wizerunku butów X. Dostajesz serię pytań na temat skojarzeń, zapamiętanych kampanii reklamowych, proszony(a) jesteś o podanie listy znanych Ci marek obuwia, etc. I nagle, w środku ankiety dostejsz pytanie „Czy uważasz, że prezydent Lech Kaczyński nosi dobrze skrojone garnitury?” i obok jest aktualne zdjęcie głowy naszego państwa. Podejrzewam, że Twoja reakcja będzie oscylowała od lekkiego zdziwiena, do totalnej dezorientacji – WTF?? Jaki prezydent, jakie garnitury? O co chodzi?
No właśnie, temat ten został poruszony na GORze przy okazji dyskusji nt. zwiększania koncentracji uczestników długich badań. Otóż wg części badaczy umieszczenie mniej poważnej treści w trakcie – bądź, co bądź – poważnego badania, pozwala respondentom odetchnąć i z nową energią kontynuować badanie.
Tak na przykład zrobiła firma Gruner+Jahr AG pracując na internetowym panelu Dialego i realizując regularny pomiar znajomości reklam przez internet. Kwestionariusz z racji tematu musiał być długi, więc zastosowano w pytania, które pozwalały respondentom oderwać się od głównego tematu.
Z jednej strony takie działanie może zaburzyć tok myślenia respondenta, bo rozprasza i powoduje dekoncentrację. Ale przy długich (np. ponad 25-minutowych) ankietach uwaga ucieka sama. Gdyby respondent chciał przerwać wywiad, ma doskonały powód. Zastosowanie więc takich przerywników ważne się wydaje zwłaszcza w badaniach online, gdzie nie mamy możliwości obserwowania reakcji respondenta i „ratowania” sytuacji przez ankietera.
Nie we wszystkich ankietach to się sprawdza. W badaniach dotyczących sfer osobistych/intymnych np. dotyczących higieny osobistej takie pytanie może zwiększyć prawdopodobieństwo przerwania badania. Ważne jest aby treść „luźnego” bytania nie odbiegała za bardzo od badania. Jeśli pytasz ludzi o bielizne a nastepnie zadajesz pytanie o coś zupełnie innego np. czy klimat w polsce jest dla ciebie odpowiedni to faktycznie wybija z toku myslenia. Lepsze jest chyba stosowanie pytań adekwatnych do badania. jeżeli badamy opinie nt butów to takiemu „luźnymi” pytaniami mogą być pytania nie o garnitur ale o buty celebrytów czy ludzi polityki. Pytanie nie dotyczy badania ale zachacza o nie tematyczne i jest w ten sposób kompatybilne w pewnym zakresie z treściami całej ankiety.
Masz rację, każde pytanie, które przysłowiowo ni z gruchy ni z pietruchy pojawia się w ankiecie może być uznane za „bez sensu” i w związku z tym całe badanie też.
W cytowanym przypadku niemiecka firma miała dość sporo możliwości, bo badała rynek reklamowy i dołączając angażujące pytanie o to, czy usmiech Obamy jest ujmujący, nie wychodziło zbytnio poza ramy reklamowego tła.